Het angstcentrum van onze hersenen
Je zou de amygdala het angstcentrum van onze hersenen kunnen noemen. Zoals in het vorige artikel uitgelegd, begint de stressrespons in de hypothalamus, het regelcentrum in onze hersenen. De hypothalamus zorgt (via het sympathische zenuwstelsel en de bijnieren) voor een eerste adrenalinestoot en activeert vervolgens onze ‘stress-as’ (de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as oftewel HPA-as).
Het signaleren van gevaar wordt echter gedaan door ons ‘angstcentrum’: de amygdala. Dat zijn twee amandelvormige hersenstructuurtjes die bij de hippocampus liggen. Zonder dat wij ons daar bewust van zijn, scannen zij constant de omgeving af om dreigingen te detecteren. Daarvoor krijgen zij zintuiglijke informatie binnen via de thalamus, een soort filter in onze hersenen. Onderzoek doet overigens vermoeden dat deze filter bij hoogsensitieve (HSP) mensen niet goed werkt en de thalamus dus te veel informatie ongefilterd doorlaat, maar dat is een ander onderwerp (zie ook mijn artikel over hooggevoeligheid en HSP).
Gevaarscanner
Ik focus in dit artikel op de amygdala, de gevaarscanner. Hierin liggen onze negatieve emoties en herinneringen opgeslagen. De gevaarsinschatting is dus gebaseerd op ervaringen uit het verleden. De amygdala wil ons beschermen. Een prachtsysteem, met één levensgroot nadeel: we kunnen overmatig bang zijn voor een oud gevaar dat allang is geweken. Bijvoorbeeld vanwege een gebeurtenis uit onze babytijd, toen we nog klein en hulpeloos waren.
Gelukkig zijn we mensen en hebben we, naast het reptielenbrein en het zoogdierenbrein waarin de amygdala zich bevindt, ook grotemensenhersens (neocortex). Die kunnen ons helpen om van onnodige angsten af te komen. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan.
Hyperactieve amygdala
Als de amygdalae geactiveerd zijn, worden signalen verstuurd naar de hypothalamus, het centrum van de stressrespons. En dan treedt het hele circus in werking, met stresshormonen zoals cortisol en een geactiveerd zenuwstelsel. Breng dat maar weer eens tot bedaren als je een overactieve amygdala hebt, die te veel angst- en gevaarsignalen afvuurt….
Er zijn grote individuele verschillen in de activiteit van de amygdala. Zoals gezegd kan de amygdala te gevoelig afgesteld raken door ervaringen in het verleden (conditionering, chronische stress, traumatische ervaringen), maar het kan in enkele gevallen ook een fysieke oorzaak hebben (aangeboren, hormonaal etc.).
De amygdala kalmeren: ook jij kunt het leren
Nu je dit allemaal weet, vraag je je misschien af: wat kan ik hiermee? Ik weet nu iets beter hoe mijn brein werkt, maar wat brengt dat mij? Hoe kan ik hiermee mijn dagelijks leven verbeteren? Dat leg ik je graag uit in een eerste wandelsessie.
Mail me voor meer info of een eerste wandelafspraak:
PS: In de video hieronder vertelt hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder (VU Amsterdam) hoe stress eraan bijdraagt dat de amygdala (het ‘angstcentrum van de hersenen’, waarin onze negatieve emoties en herinneringen liggen opgeslagen) te actief wordt. En wat je daar, om te beginnen, aan kunt doen: