De stressreactie van ons brein
Een inkijkje hoe stress werkt in onze hersens. De hersenen vormen samen met het ruggenmerg ons centrale zenuwstelsel. Via het netwerk van zenuwcellen wordt informatie van de hersenen naar andere delen in het lichaam gestuurd, en omgekeerd.
Diep in onze hersenen ligt de hypothalamus, ons regelcentrum, waar de stressrespons begint door onze stress-as (de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as oftewel HPA-as) te activeren.
Op dit interactieve plaatje van onze hersenen op de website van de Hersenstichting, kun je precies zien waar alle hersendelen zich bevinden en wat hun functie is:
De amygdala signaleert, de hypothalamus reageert
Zoals gezegd begint de stressreactie van ons brein in de hypothalamus. Maar het signaleren van het ‘gevaar’ wordt gedaan door de amygdala: twee amandelvormige hersengebiedjes die vlak bij de hippocampus liggen. Zonder dat wij ons daar bewust van zijn, scannen zij constant de omgeving af om dreiging te detecteren. Zie over de amygdala, ons ‘angstcentrum‘, ook mijn uitgebreidere artikel hier.
De amygdala signaleert, de hypothalamus reageert, en zo begint de stressreactie. De hypothalamus zet samen met de hypofyse de bijnieren aan om stresshormonen zoals (nor)adrenaline aan te maken, maar later ook cortisol, het ‘grote stresshormoon’. Dat activeert de hippocampus, die voorkomt dat de stressreactie van de hypothalamus uit de hand loopt. De stressas (HPA-as) wordt dan weer afgeremd. Althans, in het gunstige geval dat de stress van korte duur is en je lichaam en geest dusdanig gezond en veerkrachtig zijn dat je hersenen doen wat ze moeten doen…
Help je hersens een handje
Hieronder legt hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder uit hoe stress begint in de hypothalamus en deze vervolgens de hippocampus activeert, die de stress juist weer afremt. Echter, bij chronische stress (te veel, te lang) functioneert de hippocampus niet goed meer. De hypothalamus laat dan ongeremd het stresshormoon cortisol aanmaken door de bijnieren. Ook de frontaalkwab kan zijn werk dan niet goed meer doen, terwijl die normaliter de amygdala, ons ‘angstcentrum’ waarin negatieve emoties en herinneringen zitten opgeslagen, afremt. Die ongeremde amygdala wakkert dan weer de stress in de hypothalamus aan. Enzovoort.
Prof. Erik Scherder geeft hier enkele praktische tips die de hippocampus en frontaalkwab helpen om hun werk goed te doen (bewegen, muziek, empathie, slaap):
Mail me voor meer info of een eerste wandelafspraak:
